Bên trong ngôi chùa hơn 200 tuổi nơi vua Thiệu Trị sinh ra

Chùa Diệu Đế, nơi vua Thiệu Trị sinh ra, vẫn giữ dáng vẻ cổ kính, gắn với nhiều dấu mốc lịch sử của triều Nguyễn và đời sống tâm linh người dân Huế.

Chùa Diệu Đế nằm trên đường Bạch Đằng, phía bờ đông sông Đông Ba, phường Phú Xuân, TP Huế. Khu đất xây chùa là nơi vua Thiệu Trị chào đời năm 1807. Theo Đại Nam Thực Lục, sau khi lên ngôi, năm 1844, nhà vua cho cải tạo phủ đệ thành chùa để ghi nhớ nơi phát tích của mình và đặt tên là Diệu Đế.

Từ khi xây dựng đến năm 1945, chùa được triều Nguyễn xếp vào hàng quốc tự, cùng với chùa Thiên Mụ và chùa Thánh Duyên. Các vị trụ trì tại đây do triều đình bổ nhiệm, vì vậy chùa không có hệ truyền thừa theo dòng phái như nhiều ngôi chùa khác.

Chùa có khuôn viên rộng khoảng 2.500 m2, xung quanh có tường thành bao bọc, bốn phía có trổ cửa ra vào. Cổng chùa được thiết kế tam quan theo dạng cổ lâu, nhìn ra sông Đông Ba, bên dưới có ba cửa, bên trên có tầng lầu thờ Hộ pháp.

Sau biến cố thất thủ kinh đô năm 1885, kinh thành Huế bị quân Pháp đánh chiếm và đốt phá, một số quan lại nhà Nguyễn đã tạm thời dời về chùa Diệu Đế để làm việc. Nhiều hạng mục trong chùa được trưng dụng làm công đường, kho bạc, xưởng đúc tiền, phòng quan sát thiên văn và cả nhà lao.

Theo giám tự chùa Diệu Đế, qua thời gian và sự tàn phá của chiến tranh, ngôi chùa bị thu hẹp, biến đổi nhiều so với diện mạo ban đầu. Hiện chỉ còn tháp bia và tháp chuông vẫn được bảo tồn gần như nguyên trạng.

Quả chuông cổ đặt trong lầu lục giác được đúc năm 1846, nặng gần 4 tấn. Chuông được trang trí họa tiết nhị thập bát tú (28 chòm sao), trên năm mặt khắc chữ Hán ghi các bài minh, phân bố đều quanh thân chuông.

Chùa Diệu Đế trải qua nhiều đợt trùng tu trong lịch sử, gần nhất vào năm 2018. Trong lần đại trùng tu này, công trình chính là Đại Giác điện được hạ giải để xây dựng theo kiến trúc nhà rường truyền thống Huế. Dự án sử dụng khoảng 500 m3 gỗ, với tổng kinh phí hơn 32 tỷ đồng, toàn bộ được huy động từ nguồn xã hội hóa.

Khu vực chính điện của chùa Diệu Đế có thiết kế ba gian hai chái, mái lợp ngói liệt, mặt tiền có năm cửa vào. Gian chính giữa thờ các tượng Phật sơn son thếp vàng, hai bên tả hữu điện thờ 18 tượng La Hán.

Hiện chùa còn lưu giữ nhiều hiện vật pháp tự, pháp khí có giá trị như chuông đồng, bia đá và nhiều tượng cổ quý hiếm.

Trong ảnh là Phật tượng cổ có niên đại từ thế kỷ XIX của chùa Diệu Đế và một số tượng được thỉnh về từ chùa Giác Hoàng khi ngôi chùa này bị phá bỏ.

Nguyễn Phong, nhiếp ảnh gia địa phương, cho biết điểm đặc biệt của chùa nằm ở tòa chánh điện Đại Hùng Bảo Điện rộng khoảng 350 m2. Trong đợt trùng tu năm 2018, công trình này được "thần đèn" Nguyễn Văn Cư dịch chuyển nguyên khối ra phía sau, cách vị trí cũ khoảng 18 m.

Bên trong chánh điện nổi bật với bức bích họa Long vân khế hội (còn gọi là Cửu long ẩn vân). Tác phẩm khắc họa năm con rồng ẩn hiện giữa mây trên trần điện và bốn con rồng uốn lượn trên bốn cột trụ nội điện. Bức tranh được vẽ khi chùa được xây dựng lại sau năm 1953, theo phong cách bích họa cung đình, gợi liên tưởng đến họa tiết rồng trên trần lăng vua Khải Định.

Mỗi năm vào ngày 25 tháng Chạp, chùa tổ chức hoạt động gói bánh chưng như một nghi lễ tất niên giàu ý nghĩa.

Tăng ni, Phật tử và người dân địa phương cùng quây quần bên sân chùa, chuẩn bị lá dong, nếp, đậu xanh, để gói hàng trăm chiếc bánh. Số bánh sau khi hoàn tất được dâng cúng và chia sẻ đến các hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn, như một cách lan tỏa tinh thần từ bi và sẻ chia dịp năm mới.

Với kiến trúc cổ kính, chùa Diệu Đế là một trong những di tích nổi tiếng của xứ Huế. Không gian thanh tịnh bên dòng sông cùng các hoạt động lễ đầu năm khiến nơi đây luôn thu hút đông đảo người dân và du khách đến cầu an, vãn cảnh. Ngoài Diệu Đế, du khách khi đến Huế có thể ghé thăm chùa Thiên Mụ, chùa Từ Đàm hoặc chùa Từ Hiếu - những điểm tham quan quen thuộc của thành phố vào dịp đầu năm.

Lễ tắm Phật, rước Phật của Phật giáo Huế được tổ chức tại chùa Diệu Đế mỗi mùa Phật đản. Ảnh: Võ Thạnh

Tuấn Anh

Ảnh: Nguyễn Phong

Theo vnexpress