Hải Phòng: Lễ hội Thượng Nguyên, kỷ niệm ngày Thánh Tổ Non Đông hạc giá Tây quy tại chùa Quang Đàm

PSO – Trong 2 ngày 14 và 15/03/2026 (nhằm ngày 26 và 27 tháng Giêng năm Bính Ngọ), tại chùa Quang Đàm (Tổ dân phố Kiều Trung, phường An Hải, thành phố Hải Phòng) đã long trọng diễn ra Đêm văn nghệ kính mừng Đại lễ Thượng nguyên năm Bính Ngọ và kỷ niệm ngày Thánh Tổ Non Đông hạc giá Tây quy (1257 – 1325).

Quang lâm chứng minh và tham dự buổi lễ có: Ni trưởng Thích Tâm Chính – Ủy viên thường trực Ban Hoằng Pháp, Ban Từ thiện Xã hội TƯ GHPGVN, Ủy viên thường trực, Trưởng ban Ban Từ thiện Xã hội GHPGVN thành phố Hải Phòng, trụ trì chùa Quang Đàm; Sư cô Thích Giới Định – Ủy viên BTS, Phó ban Hoằng Pháp GHPGVN thành phố Hải Phòng; Sư cô Thích Giới Thanh – Bản tự chùa Quang Đàm, cùng chư Tôn đức Ni trong chốn trụ xứ chùa Vẽ, chư tôn đức Ni trụ trì một số chùa nội, ngoại thành của thành phố Hải Phòng.

Tham dự buổi lễ còn có sự hiện diện của các ông bà đại diện Đảng ủy, HĐND, UBND, UB MTTQVN phường An Hải, Tổ dân phố Kiều Trung, các ban ngành đoàn thể, đông đảo Phật tử, du khách thập phương và nhân dân địa phương.

Chùa Quang Đàm là ngôi chùa có từ lâu đời. Theo truyền thuyết, chùa Quang Đàm do Thánh Tổ Non Đông – vị cao tăng thời Trần kiến tạo, là một trong số 72 ngôi chùa (Thất thập nhị sở) thuộc vùng Duyên hải Bắc Bộ, trọng tâm là Đông Triều (Quảng Ninh), Hải Dương (cũ), Thủy Nguyên và An Dương (Hải Phòng). Để tưởng nhớ công lao của Ngài đối với đạo pháp và dân tộc, vào tháng Giêng hàng năm, tất cả các chùa do Ngài kiến tạo đều lần lượt tổ chức lễ hội và lễ húy kỵ, tưởng niệm Ngài từ đầu tháng Giêng đến hết ngày 27 tháng Giêng (ngày Ngài chính thức viên tịch), hướng về ngày hội chùa Muống (Tổ đình Quang Khánh, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương cũ) – nơi sinh quán của Ngài.

Trước khi chính thức cử hành nghi lễ tưởng niệm Thánh Tổ Non Đông hạc giá Tây quy tại chùa Quang Đàm, Ni trưởng Thích Tâm Chính đã cùng Phật tử, nhân dân ôn lại tiểu sử, thân thế, sự nghiệp và cuộc đời tu hành của Thánh Tổ Non Đông (Đại Thánh Đông Sơn Tuệ Nhẫn, Từ Giác Quốc sư).

Thánh Tổ Tuệ Nhẫn Từ Giác Quốc sư, người họ Vương, hiệu Quán Viên, sinh năm Đinh Tỵ (1257), niên hiệu Nguyên Phong thứ 7 (đời vua Trần Thái Tông), chính quán làng Muống (Dưỡng Mông), tổng Phù Tải, phủ Kinh Môn (nay là thôn Dưỡng Mông, xã Ngũ Phúc, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương). Thánh phụ là cụ Vương Quý Lang tự Thiện Ứng, Thánh mẫu hiệu Giải Thoát Tâm. Tuổi nhỏ, Ngài đã sẵn có lòng từ bi, thương người, thương vật. Dù phải bắt cáy làm kế sinh nhai nhưng Ngài vẫn thường phóng sinh, bất chấp sự cay nghiệt của người lớn. Vì vậy, nhân gian tôn xưng Ngài là “Phóng Kỳ Bồ Tát” hay “Tổ Cáy”.

Năm 19 tuổi (niên hiệu Bảo Phù thứ 3 – 1275, đời vua Trần Thánh Tông), Ngài giã từ cố hương, quyết chí xuất gia, đến chùa Báo Ân, huyện Siêu Loại, xứ Kinh Bắc, bái Đại sư Hành Kiên làm thầy thế độ. Nhận thấy đây là bậc pháp khí trong tương lai, Đại sư đã hứa khả xuất gia, cho thế phát quy y và truyền Sa Di thập giới.

Năm 20 tuổi (1276), Ngài được Đại sư Chân Giám chùa Nghĩa Trụ trao truyền giới Cụ túc và thụ Bồ tát giới, dự hàng Tăng bảo làm rường cột cho Phật pháp. Từ đây, đức hạnh của Ngài ngày càng cao, vượt hẳn người thường. Trong chốn thiền môn, Ngài được tôn xưng là bậc Đại tượng.

Chuyện Thánh Tổ xây dựng 72 ngôi chùa từ những điềm lạ: Khi mới xuất gia, trên đường đi tìm mẹ, Thánh Tổ gặp một gia đình bán mía, liền xin nước uống và nghỉ chân. Sau khi dò hỏi, chủ nhà biết Ngài đi tìm mẹ mà chưa thấy, bèn đề nghị ở lại giúp việc, hàng ngày chuyên dọn mía, rửa mía. Bỗng một hôm, Ngài thấy một cây mía có 72 gióng, thấy đó là điều lạ. Ngài đem dấu kín, buổi tối hôm đó xin nghỉ việc, không cần chủ nhà trả công, chỉ xin một cây mía. Tương truyền, Thánh Tổ xây 72 ngôi chùa chỉ trong một đêm với một cây nứa 9 đốt đi khuyên giáo.

Những câu chuyện dù là lịch sử hay huyền thoại, nhưng công đức và đạo nghiệp của Thánh Tổ Non Đông đã in sâu trong tâm thức Tăng Ni, Phật tử; là hiện thân tiêu biểu của đạo hiếu, đức nhẫn nhục, hạnh từ bi, gươm trí tuệ; luôn là kim chỉ nam định hướng cho Tăng Ni, Phật tử Việt Nam vững bước trên con đường hành Bồ Tát đạo, phụng sự nhân sinh. Cuộc đời Ngài mãi tỏa sáng trong những trang sử vàng của Phật giáo dân tộc.

Để ghi nhớ công ơn của Ngài, chư Tăng và Phật tử chùa Quang Đàm đã tổ chức lễ tưởng niệm, tụng kinh cầu siêu, cầu nguyện Giác Linh Ngài được thượng phẩm, thượng sinh, cao đăng Phật Quốc, đồng thời tụng kinh Dược Sư, phóng sinh cầu nguyện quốc thái dân an, thế giới hòa bình, chúng sinh an lạc nhân dịp đầu xuân năm Bính Ngọ – 2026.

Trước đó, tối ngày 14/03/2026 (nhằm ngày 26 tháng Giêng năm Bính Ngọ), tại chùa Quang Đàm đã diễn ra chương trình văn nghệ chủ đề “Lễ hội mùa xuân” kéo dài gần 3 tiếng, với quy mô hoành tráng nhân Lễ hội Thượng nguyên và kỷ niệm ngày Thánh Tổ Non Đông hạc giá Tây quy. Đặc biệt, đêm văn nghệ có sự tham gia của Nghệ sĩ hài Chiến Thắng, Nghệ sĩ Lệ Mỹ, ca sĩ Bùi Thúy, ca sĩ Phật tử Duy Phường, ca sĩ nhí Phật tử Quỳnh Anh và đông đảo Phật tử, nhân dân địa phương.

Thực hiện: Thành Trung