Thắp đèn tri ân - Khi Vu Lan trở thành một trải nghiệm văn hóa đương đại

PSO - Chiều ngày 22/8, không gian Diệu Tướng Am TP.HCM trở nên rộn ràng hơn thường lệ khi nhiều thế hệ cùng tìm đến chương trình “Thắp đèn tri ân”. Từ những gia đình có trẻ nhỏ, người lớn tuổi đến các bạn trẻ yêu văn hóa truyền thống, mỗi người đến đây với một mối quan tâm riêng, nhưng rồi cùng gặp nhau trong hành trình khám phá những giá trị đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Sau không gian khai mở tại Hà Nội ngày 15/8, hành trình tiếp tục đến với công chúng phía Nam, mang theo câu chuyện về cội nguồn, lòng tri ân, ký ức gia đình và sự tiếp nối giữa các thế hệ. 

Có người chậm rãi tìm hiểu câu chuyện về nghề làm giấy dó; có những em nhỏ thích thú lần đầu tự tay xeo giấy, làm quạt nan; có những gia đình quây quần bên trải nghiệm làm bánh in, cùng thưởng thức nghệ thuật múa rối nước và hòa mình vào những giai điệu dân tộc. Trong một buổi chiều, những trải nghiệm tưởng chừng khác biệt ấy đã cùng tạo nên một không gian văn hóa đầy cảm xúc – nơi mỗi người không chỉ đến để tham dự, mà còn để chạm vào ký ức, sẻ chia những khoảnh khắc bên người thân và tìm thấy một sợi dây kết nối với cội nguồn.

Một trong những điểm đặc biệt của chương trình là cách những giá trị văn hóa được chuyển hóa thành những trải nghiệm gần gũi, để người tham dự không chỉ lắng nghe hay quan sát mà còn có thể trực tiếp chạm vào và khám phá. Trong không gian của Diệu Tướng Am, văn hóa không còn là một khái niệm mang tính học thuật hay những câu chuyện chỉ tồn tại trong sách vở, mà hiện diện trong từng hoạt động, từng cuộc trò chuyện và từng khoảnh khắc các thế hệ cùng ngồi lại bên nhau.

Từ những câu chuyện về lịch sử và làng nghề giấy dó, khách tham dự có dịp tìm hiểu hành trình của một chất liệu đã đồng hành cùng đời sống văn hóa Việt Nam qua nhiều thế kỷ. Không chỉ dừng ở việc tìm hiểu, khách tham dự còn được trực tiếp trải nghiệm, nhiều khách tham quan tiếp tục thử sức với công đoạn tự tay xeo giấy. Qua từng thao tác, từ việc cầm khuôn, đưa khuôn vào bể bột giấy đến chờ những sợi giấy kết lại thành một tờ giấy hoàn chỉnh, người tham dự phần nào cảm nhận được sự công phu và kiên nhẫn phía sau một sản phẩm thủ công tưởng chừng giản dị.

Hoạt động làm quạt giấy cũng mở ra một trải nghiệm thú vị. Chiếc quạt – vật dụng quen thuộc từng hiện diện trong nhiều không gian sống của người Việt – được tái hiện qua bàn tay của chính người tham dự. Từ một vật dụng thường ngày, chiếc quạt trở thành nơi mỗi người gửi gắm sự sáng tạo, đồng thời gợi nhắc về vẻ đẹp của những đồ vật truyền thống từng gắn bó với đời sống gia đình.

Trong không khí mùa Vu Lan, hoạt động làm bánh in dâng lễ lại mang một ý nghĩa riêng. Những chiếc bánh nhỏ không chỉ là thức quà truyền thống, mà còn gắn với đời sống tín ngưỡng và phong tục của người Việt trong các dịp lễ, Tết, ngày giỗ hay những lần tưởng nhớ tổ tiên. Việc cùng nhau làm bánh cũng trở thành một cách để thế hệ trẻ tìm hiểu về những thức quà từng hiện diện trên mâm lễ gia đình, từ đó hiểu hơn về những phong tục được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ.

Tiếp nối mạch khám phá ấy, không gian múa rối nước đưa công chúng trở về với một loại hình nghệ thuật dân gian đã gắn bó với đời sống tinh thần của người Việt từ lâu đời. Qua hình ảnh, âm thanh và những chuyển động trên mặt nước, các câu chuyện dân gian trở nên sinh động, gần gũi, mang đến sự thích thú cho nhiều gia đình và đặc biệt là các em nhỏ.

Chính sự đa dạng của các hoạt động đã tạo nên một không gian nơi văn hóa không chỉ được giới thiệu, mà thực sự được tìm hiểu, chạm vào và trải nghiệm. Từ những câu chuyện của quá khứ đến những khoảnh khắc cùng nhau tạo nên ở hiện tại, hành trình ấy góp phần để các giá trị truyền thống tiếp tục được kể và được trao truyền trong đời sống hôm nay.

Đằng sau một buổi khai mạc giàu cảm xúc là một định hướng rõ nét của Diệu Tướng Am: xây dựng không gian tâm linh không chỉ để chiêm bái, mà còn trở thành nơi công chúng có thể gặp gỡ văn hóa, nghệ thuật và những giá trị tinh thần trong một hình thức gần gũi với đời sống đương đại. Với cách tổ chức giàu tính trải nghiệm, Diệu Tướng Am đang từng bước góp phần mở rộng cách công chúng tiếp cận văn hóa Phật giáo.

Một đứa trẻ có thể bước vào bằng sự tò mò. Một người trẻ bước vào bằng tình yêu nghệ thuật. Một gia đình bước vào bằng mong muốn tìm một trải nghiệm ý nghĩa. Một du khách quốc tế bước vào bằng sự khám phá văn hóa. Và rồi, tất cả có thể cùng gặp nhau ở một giá trị rất Việt Nam: lòng biết ơn và tình thân. Đó cũng là vai trò mà Diệu Tướng Am lựa chọn cho mình – không chỉ là đơn vị tổ chức một chương trình văn hóa, mà là người kiến tạo những trải nghiệm để văn hóa được sống trong đời sống hôm nay.

Thắp một ngọn đèn – để những giá trị đẹp tiếp tục được lan tỏa. Có lẽ ý nghĩa đẹp nhất của đêm khai mạc không nằm ở việc có bao nhiêu ngọn đèn được thắp lên. Mà là sau khi rời khỏi không gian ấy, mỗi người có thể mang theo một điều gì đó rất riêng. Một lời muốn nói với cha mẹ. Một cuộc gọi muốn thực hiện. Một người muốn trở về thăm. Hay đơn giản là một khoảnh khắc biết ơn mà lâu rồi ta chưa kịp gọi thành tên.

Vu Lan, vì thế, không chỉ là một mùa lễ. Đó có thể là dịp để con người chậm lại, nhìn về những mối duyên quanh mình và nhận ra rằng: giữa một thành phố luôn chuyển động, vẫn có những giá trị khiến chúng ta muốn dừng lại. Và tại Diệu Tướng Am Hồ Chí Minh, những ngọn đèn của mùa Vu Lan 2026 đang làm điều ấy theo một cách rất khác: thắp sáng một không gian – kết nối nhiều thế hệ – và mở ra một cách mới để văn hóa được cảm nhận, được yêu và tiếp tục được truyền đi.

“Thắp đèn tri ân” tại Diệu Tướng Am TP.HCM sẽ tiếp tục mở cửa đón công chúng đến hết ngày 28-8-2026. Ngay sau đó, dự kiến từ ngày 12/9, Diệu Tướng Am TP.HCM sẽ mở ra chặng tiếp theo mang tên “Thắp đèn đoàn viên”, với những không gian trải nghiệm văn hóa dành cho gia đình và trẻ nhỏ.

Thực hiện: Diệu Tướng Am