Ảnh: Thiền viện Trúc Lâm Trí Đức Ni – hành trình 15 năm tiếp nối dòng thiền Trúc Lâm Việt Nam

Giữa những bộn bề của cuộc sống hiện đại, có một nơi mà thời gian dường như chậm lại theo từng nhịp thở chánh niệm, nơi tiếng chuông sớm và những thời thiền lặng lẽ vẫn đều đặn vang lên mỗi ngày suốt 15 năm qua. Đó là thiền viện Trúc Lâm Trí Đức Ni (xã An Phước, thành phố Đồng Nai) – một đạo tràng tu học của Ni giới được hình thành từ tâm nguyện hoằng dương Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử của Trưởng lão Hoà thượng Thiền sư Thích Thanh Từ.

Mùa An cư kiết hạ Phật lịch 2570 trở về trong niềm hoan hỷ khi thiền viện Trúc Lâm Trí Đức Ni vừa tròn 15 năm thành lập. Mười lăm năm không phải là quãng thời gian dài đối với một ngôi già lam, nhưng đủ để hình thành một đạo phong, một nếp sống thiền môn và nhiều thế hệ Ni lưu trưởng thành từ dòng thiền Trúc Lâm Việt Nam.

Bước chân vào Thiền viện những ngày an cư, điều dễ cảm nhận nhất không phải là sự đông đảo của hành giả hay quy mô của cơ sở vật chất, mà là bầu không khí tĩnh lặng bao trùm khắp không gian. Từ cổng tam quan dẫn vào khuôn viên Thiền viện, những hàng cây xanh rợp bóng, những lối đi sạch sẽ uốn quanh dẫn đến khu liêu phòng cùng tiếng chim hót giữa không gian thanh vắng tạo nên một khung cảnh thanh bình hiếm có. Sự tĩnh lặng ấy không chỉ đến từ cảnh vật, mà còn được tạo nên từ năng lượng tu tập của đại chúng. Chính sự chuyên tâm và tinh thần hòa hợp của chư Ni trong từng thời khóa đã làm nên nét đặc trưng của thiền viện suốt nhiều năm qua.

Thời công phu của Thiền viện bắt đầu từ 3 giờ sáng. Khi tiếngkiểng thức chúng vang lên trong màn đêm còn phủ kín khuôn viên, đại chúng lặng lẽ vân tập về chánh điện, từng bước chân nhẹ nhàng như hòa vào sự tĩnh mịch của buổi tinh sương. Không gian dần chìm vào sự lặng yên sâu lắng. Hàng hàng Ni chúng ngồi yên trong tư thế kiết già, cùng trở về với hơi thở và sự tỉnh thức nơi thân tâm. Không có những âm thanh ồn ào của cuộc sống bên ngoài, chỉ còn tiếng chuông, tiếng mưa lất phất đầu hôm mùa hạ và sự chuyên chú của những người đang thực tập quay về.

Ở đây, thiền không chỉ là những giờ phút ngồi yên trên bồ đoàn, mà là một dòng chảy liên tục thấm vào từng khoảnh khắc của đời sống. Thiền hiện diện trong từng bước chân nhẹ nhàng trên sân gạch, trong nhịp lao tác đều đặn, trong bữa cơm chánh niệm và cả trong những khoảng lặng sâu kín của đời sống thiền môn. Mọi sinh hoạt dường như đều được nâng đỡ bởi nền tảng tỉnh giác, nơi mỗi cử chỉ, mỗi hành động đều trở thành cơ hội quay về soi sáng chính mình. 

Kết thúc công phu sáng là thời thể dục nhẹ và tiểu thực, đại chúng bước vào thời lao tác. Những công việc thường nhật như quét sân, làm vườn, chăm sóc cảnh quan, dọn dẹp khuôn viên hay chuẩn bị các công việc chung đều được thực hiện trong tinh thần "thiền trong lao tác". 

Tại Thiền viện, lao tác không đơn thuần là công việc phục vụ sinh hoạt mà còn là một pháp môn thực tập chánh niệm giữa đời sống thường nhật, tiếp nối mạch tu tập từ thời thiền sáng sang từng hành động cụ thể trong ngày. Chính nhờ công phu bền bỉ ấy, Thiền viện không chỉ giữ được vẻ đẹp thanh tịnh của một ngôi già lam, mà còn trở thành mảnh đất nuôi dưỡng đời sống tâm linh, kết nối tình pháp lữ và nâng đỡ nhau trên hành trình lặng lẽ nhưng sâu xa hướng về lý tưởng giải thoát.

Đối với người học Phật, việc tìm cầu giác ngộ và giải thoát không phải là tìm kiếm điều gì bên ngoài, mà là hành trình quay về nhận diện chính mình. Chính trong sự lặng yên ấy, hành giả học cách buông bớt những vọng tưởng, chuyển hóa nội tâm và nuôi dưỡng trí tuệ. Đó cũng là tinh thần xuyên suốt mà Hòa thượng Trúc Lâm đã khơi mở và truyền trao cho hàng đệ tử.

Trong mùa an cư, ngoài việc ôn tụng giới luật và tiếp tục hành trì, chư Ni còn được học pháp, lắng nghe những lời chỉ dạy từ các bậc Thầy cùng chư vị trưởng bối. Những bài học ấy không chỉ giúp làm sáng tỏ giáo lý mà còn phản ánh những trải nghiệm thực tiễn được tích lũy qua nhiều năm tháng sống đời phạm hạnh.

Trong không gian tĩnh lặng của giảng đường, những vần kinh Pháp Cú được xướng lên, từng câu chuyện tu học, từng lời nhắc nhở được truyền trao một cách gần gũi, chân thành. Qua đó, chư Ni trẻ không chỉ hiểu thêm về giáo pháp mà còn cảm nhận rõ sự tiếp nối của đạo phong, của lý tưởng xuất gia và của tinh thần cầu đạo không ngừng nghỉ mà Hòa thượng Trúc Lâm cùng chư vị trưởng bối trong Thiền phái đã dày công gây dựng và trao truyền.

Những lời dạy ấy không chỉ dừng lại ở thiền tập hay giáo lý. Từ những câu chuyện đời thường trong chốn thiền môn, các bậc trưởng thượng còn gửi gắm những bài học về ý chí, nghị lực, tinh thần tự lập và trách nhiệm của người xuất gia. Nhờ vậy, thế hệ hậu học dần nhận ra con đường tu không chỉ là sự hiểu biết mà còn là quá trình rèn luyện bền bỉ trong từng hành động, từng suy nghĩ. Truyền thống ấy đã được gìn giữ và tiếp nối suốt nhiều thập niên qua.

Đến giờ quá đường, đại chúng vân tập nơi trai đường trong sự trang nghiêm và tĩnh lặng, từng bước chân nhẹ nhàng, từng cử chỉ đều được thực hiện trong chánh niệm; trước khi thọ trai, chư Ni cùng tụng bài cúng dường, quán niệm công ơn của đàn na tín thí và tự nhắc mình giữ gìn sự thanh tịnh để xứng đáng thọ nhận vật thực. Bữa cơm nơi Thiền viện không chỉ đơn thuần là việc nuôi dưỡng thân thể mà còn là một pháp tu.

Sau giờ chỉ tịnh buổi trưa, chư vị Tỳ-kheo Ni vân tập lên chánh điện để tụng giới luật. Tiếng tụng vang đều trong không gian yên tĩnh như lời nhắc nhở người xuất gia luôn ghi nhớ và thực hành giới pháp do Đức Phật chế định, từ đó tự soi lại mình để giữ gìn oai nghi và nuôi dưỡng đời sống phạm hạnh. Đây cũng là nội dung quan trọng trong mùa An cư kiết hạ, giúp hành giả củng cố nền tảng giới đức trước khi tiến sâu hơn vào công phuthiền định.

Khi ánh chiều tà buông dần, hành giả bước vào thời sám hối. Trong không gian thanh tịnh của chánh điện, từng lạy được thực hiện với tất cả lòng thành kính, hướng về Phật, Pháp, Tăng như nơi nương tựa vững chắc của người con Phật. Quý Ni trưởng cùng đại chúng chí thành lễ lạy, giữ gìn oai nghi, quay về soi xét tự thân, nhận diện những lỗi lầm đã qua để phát nguyện tu sửa.

Sau thời sám hối là thời tọa thiền tối, Ni trưởng trụ trì trực tiếp giám thiền, hỗ trợ công phu thiền tập của đại chúng. Hình ảnh ấy thể hiện rõ tinh thần thân giáo trong nhà thiền: người thầy không chỉ hướng dẫn bằng lời nói mà còn đồng hành, truyền trao năng lượng tỉnh thức qua chính đời sống tu tập của mình.

Chính từ sự tiếp nối ấy, dấu mốc 15 năm thành lập Thiền viện không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường đã qua mà còn là cơ hội để nhắc nhớ về những giá trị nền tảng đã làm nên thiền viện Trúc Lâm Trí Đức Ni. Chia sẻ về điều này này, Ni trưởng Trụ trì Thích nữ Hạnh Chiếu, cho biết điều đáng quý nhất không nằm ở sự phát triển về cơ sở vật chất mà chính là việc gìn giữ và tiếp nối ngọn đèn thiền mà Hoà thượng Tông chủ đã thắp lên.

Nhìn lại hành trình tu học hơn 40 năm của bản thân, Ni trưởng Hạnh Chiếu xúc động kể về những ngày đầu xuất gia khi tuổi đời còn rất trẻ, những năm tháng tu học tại thiền viện Linh Chiếu trong điều kiện sinh hoạt và tu tập còn nhiều thiếu thốn. Chính trong hoàn cảnh ấy, chư Ni luôn khắc ghi lời dạy của vị Thầy bổn sư – Hòa thượng Trúc Lâm về tinh thần tự lập, ý chí vượt khó và quyết tâm tu hành. Những lời giáo huấn giản dị nhưng sâu sắc ấy đã trở thành nguồn động lực nâng đỡ chư tôn đức Tăng Ni hàng môn hạ đệ tử, trong đó có Ni trưởng, kiên trì với lý tưởng xuất gia, vững vàng trên con đường học đạo và hành đạo.

Nhớ lại lời dạy của vị Thầy kính quý, Ni trưởng xúc động chia sẻ rằng: Hòa thượng luôn nhắc nhở hàng đệ tử phải có ý chí và nghị lực trên con đường tu học. Ngài từng dạy: “Sự yếu đuối củaphái nữ, cái nhọc của thân thể, nếu người tu không vượt qua được thì nói gì đến việc cầu giác ngộ, giải thoát”. 

Đối với Ni trưởng, đó không chỉ là lời sách tấn mà còn là kim chỉ nam trong suốt quá trình hành đạo. Bởi sự trưởng thành của người xuất gia không được tạo nên từ những điều kiện thuận lợi, mà được hun đúc qua những tháng năm kiên trì vượt khó, bền bỉ chuyển hóa chính mình. Chính tinh thần ấy đã trở thành nền tảng nuôi lớn đạo tâm của Tăng Ni, góp phần làm nên sức sống mãnh liệt của Thiền phái Trúc Lâm nói chung, cũng như Trí Đức Ni nói riêng.

Ni trưởng chia sẻ thêm về hành trình 15 năm của thiền viện Trúc Lâm Trí Đức Ni, cho rằng những thành quả đạt được là kết tinh từ ân đức giáo dưỡng sâu dày của Trưởng lão Hòa thượng Tôngchủ. Kế đến là nhờ sự lãnh đạo, trực tiếp chỉ dạy của Hòa thượng Trưởng Ban Quản trị Thiền phái Trúc Lâm – Viện trưởng thiền viện Trúc Lâm Trí Đức thượng Nhật hạ Quang; cùng sự phát tâm quy hướng về Thiền viện tu tập của toàn thể Ni chúng. Với lòng tri ân sâu sắc, chư Ni nơi đây luôn ghi nhớ công đức của chư tôn đức tiền bối, xem đó là nguồn động lực để tiếp tục gìn giữ và phát huy mạng mạch Thiền phái Trúc Lâm trong hiện tại và mai sau.

Mười lăm năm kể từ ngày thành lập, cũng là chừng ấy mùa An cư kiết hạ nối tiếp trôi qua. Dẫu thời gian không ngừng chuyển động với nhiều đổi thay diễn ra, thiền viện Trúc Lâm Trí Đức Ni vẫn gìn giữ nếp sống thiền môn trang nghiêm, thanh tịnh. Ngày qua ngày, những ngọn đèn nơi chánh điện vẫn lặng lẽ thắp sáng, chứng kiến từng hành giả trở về quán chiếu nội tâm, nuôi dưỡng chánh niệm và khai mở tuệ giác qua các thời công phu nghiêm mật.