Đại tá Nguyễn Bá Thành: Phóng sinh cần gắn lòng từ bi với trách nhiệm bảo vệ thiên nhiên

PSO - Sáng ngày 10/10/2026, tại chùa Phật Quang Phổ Chiếu, phường Vĩnh Thông, tỉnh An Giang, Đại tá Nguyễn Bá Thành, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an, đã phát biểu khai mạc Hội nghị tuyên truyền “Thực hành phóng sinh theo tinh thần Phật giáo góp phần bảo vệ đa dạng sinh học”.

Bài phát biểu nhấn mạnh việc thực hành phóng sinh cần kết hợp lòng từ bi với trí tuệ, tuân thủ pháp luật và có trách nhiệm với môi trường; đồng thời đề cao vai trò của Tăng Ni, Phật tử trong bảo vệ sự sống, ngăn chặn những hành vi gây tổn hại đến hệ sinh thái.

Phật Sự Online trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu của Đại tá Nguyễn Bá Thành.

Hôm nay, trong không khí trang nghiêm và đầy trách nhiệm, tôi xin thay mặt lãnh đạo Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường - Bộ Công an trân trọng tuyên bố khai mạc Hội nghị tuyên truyền “Thực hiện phóng sinh theo tinh thần Phật giáo góp phần bảo vệ đa dạng sinh học”.

Việt Nam tự hào là một trong 16 quốc gia có mức độ đa dạng sinh học cao nhất thế giới về các hệ sinh thái, loài sinh vật, và nguồn gen đặc hữu, quý, hiếm.. Trên dải đất hình chữ S của chúng ta, thiên nhiên đã ban tặng hơn 51.000 loài động, thực vật, với nhiều loài đặc hữu quý giá mang tầm quốc tế… Đó là tài sản chung, là hơi thở của Tổ quốc, là nền tảng cho sự sống và phát triển bền vững của chúng ta hôm nay và mai sau.

Tuy nhiên, chúng ta cũng phải thẳng thắn nhìn nhận thực tế: đa dạng sinh học Việt Nam đang đối mặt với nhiều nguy cơ suy giảm nghiêm trọng, chủ yếu do tác động của con người. Mất và suy thoái môi trường sống do chuyển đổi mục đích sử dụng đất, khai thác quá mức tài nguyên, săn bắt, buôn bán trái phép động vật hoang dã, ô nhiễm môi trường, sự xâm hại của các loài ngoại lai và biến đổi khí hậu… đang khiến nhiều loài đứng trước nguy cơ tuyệt chủng. Những hành vi phóng sinh sai cách, tiếp tay cho vòng quay “bắt - bán - thả”, thả loài ngoại lai xâm hại… vô tình góp phần làm trầm trọng thêm những tổn thương ấy. Đây không còn là chuyện nhỏ mà liên quan trực tiếp đến an ninh môi trường và sự phát triển bền vững của đất nước.

Pháp luật nghiêm cấm săn bắt, mua bán, vận chuyển, nuôi nhốt trái phép động vật hoang dã. Phóng sinh sai cách có thể bị xử lý hành chính hoặc hình sự nếu liên quan đến các loài nguy cấp, quý hiếm. Trong dòng chảy văn hóa ngàn năm của dân tộc, phóng sinh là một truyền thống nhân văn cao đẹp. Đó là hành động đánh thức tâm từ bi, thể hiện ước vọng hòa bình, tôn trọng sự sống của muôn loài. Thế nhưng, đứng dưới góc độ bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học, chúng ta đang phải đối mặt với một thực trạng đáng báo động. Phóng sinh, trong tinh thần Phật giáo, là hành động cứu một sinh mạng, là nuôi dưỡng lòng từ bi. Nhưng từ bi nếu thiếu trí tuệ sẽ trở thành vô tình tiếp tay cho vi phạm. Lòng tốt nếu đặt sai chỗ sẽ vô tình trở thành tai họa. Phóng sinh sai cách, thả các loài ngoại lai xâm hại như rùa tai đỏ, cá tỳ bà ra sông, hồ là chúng ta đang trực tiếp tiếp tay cho việc tiêu diệt các sinh vật bản địa, phá hủy chuỗi thức ăn tự nhiên. Phóng sinh theo kiểu đặt mua trước số lượng lớn chim và các loài thủy sản là chúng ta đang vô tình kích cầu cho vấn nạn bẫy bắt, thúc đẩy chuỗi cung ứng tận diệt động vật hoang dã. Vì chim vừa thả ra từ “cửa trước”, người bẫy đã trực chờ gom lưới ở “cửa sau”. Nhiều sinh vật chưa kịp tìm thấy tự do đã bỏ mạng vì kiệt sức và thương tích. Một hành động tưởng chừng thiện lành nếu không đúng cách có thể vô tình đẩy cả một hệ sinh thái vào nguy cơ. Đó là chuyện của an ninh môi trường bảo vệ đa dạng sinh học, của tương lai đất nước.

Kính thưa quý vị!
An Giang là vùng đất địa linh nhân kiệt, nơi dòng sông Hậu hiền hòa bồi đắp phù sa và cũng là nơi Phật giáo đồng hành, gắn liền với đời sống tâm linh của người dân từ bao đời nay. Trong giáo lý đạo Phật, phóng sinh là một nét đẹp nhân văn sâu sắc, thể hiện lòng từ bi, tâm bình đẳng và tinh thần cứu khổ cứu nạn. Việc quý vị mở lòng thương xót, cứu mạng sống của các loài chim, cá, rùa... là một hành động gieo nhân lành, tích công đức rất đáng trân trọng.

Hôm nay, trước sự hiện diện đầy tôn kính của các vị trụ trì - những bậc đạo sư định hướng tâm linh, cùng quý Phật tử, những người đang là trụ cột gìn giữ nếp nhà và trực tiếp thực hành các nghi lễ Phật giáo, tôi xin phép được chia sẻ 03 nguyên tắc vàng để phóng sinh vừa trọn vẹn công đức, vừa bảo vệ đa dạng sinh học quê hương:

Một là, tuyệt đối không tiêu thụ, không sử dụng các sản phẩm từ động vật hoang dã trái phép.
Hai là, thực hành phóng sinh một cách có hiểu biết. Chỉ thả các loài bản địa khỏe mạnh vào môi trường phù hợp, không thả túi nilon, không tiếp tay cho nạn săn bắt các loài hoang dã.
Ba là, trở thành những đại sứ truyền thông, mạnh dạn lên tiếng và tố cáo các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường đến các cơ quan chức năng.

Lực lượng Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường cùng lực lượng Kiểm lâm đã và đang kiên quyết đấu tranh, xử lý nghiêm các hành vi săn bắt, buôn bán động vật hoang dã, tận diệt nguồn lợi thủy sản. Tuy nhiên, bên cạnh chế tài nghiêm minh của pháp luật, vũ khí sắc bén nhất chính là sự thức tỉnh trong nhận thức của mỗi người dân. Tôi tin rằng, với sự đồng hành của Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam dưới góc nhìn từ bi, sự phối hợp chặt chẽ của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm và đặc biệt là các Phật tử tại hội trường này, chúng ta sẽ tạo nên một cam kết giữ gìn và bảo vệ đa dạng sinh học. 

Chúng tôi kính mong quý thầy, quý sư cô tiếp tục lồng ghép nội dung “Phóng sinh đúng chánh pháp và bảo vệ đa dạng sinh học” vào các bài thuyết giảng, các khóa tu. Sự định hướng của các bậc tôn túc có giá trị thay đổi nhận thức của hàng ngàn Phật tử nhanh chóng và sâu sắc nhất. Các Phật tử thân mến, quý vị là thế hệ có sự trải nghiệm đời sống và có tiếng nói trong gia đình, xã hội. Mong quý vị hãy làm gương cho con cháu: Không chạy theo số lượng, không phô trương hình thức. Một con cá được thả xuống sông khỏe mạnh, an toàn, có ích cho nguồn lợi thủy sản, quý giá hơn hàng trăm con cá bị thả sai cách.

Kính thưa hội nghị!
Bảo vệ môi trường, bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên chính là đang bảo vệ ngôi nhà chung của chúng ta và thế hệ mai sau. Việc thực hành phóng sinh đúng cách chính là sự kết hợp hài hòa tuyệt vời giữa Phật pháp và đời sống, giữa tâm linh và khoa học. Một lần nữa, thay mặt Cục Cảnh sát PCTP về môi trường, tôi xin trân trọng cảm ơn sự phối hợp của các cấp Giáo hội và ban ngành tỉnh An Giang đã tạo điều kiện tổ chức hội nghị ý nghĩa này. Kính chúc Chư tôn đức tăng ni pháp thể khinh an, đạo quả viên thành! Chúc quý Phật tử luôn an lạc, hạnh phúc và hanh thông trong cuộc sống!

Xin trân trọng cảm ơn!