Ấn Độ: Phục hưng Phật giáo như trụ cột văn hóa và ngoại giao mềm

PSO - Trong giai đoạn 2025–2026, Ấn Độ đang chứng kiến sự phục hưng rõ nét của Phật giáo – không chỉ với tư cách một truyền thống tâm linh lâu đời, mà còn như một công cụ chiến lược trong ngoại giao văn hóa và xây dựng sức mạnh mềm quốc gia.

Dấu mốc quan trọng của tiến trình này là việc Chính phủ Ấn Độ long trọng hồi hương và tổ chức triển lãm quốc tế “Ánh sáng và Hoa sen: Xá lợi của Đấng Giác ngộ”, trưng bày bộ xá lợi và ngọc quý Piprahwa sau 127 năm lưu lạc. Sự kiện do Thủ tướng Narendra Modi trực tiếp khai mạc tại New Delhi, được đánh giá là tuyên ngôn mạnh mẽ về vai trò của Ấn Độ với tư cách quê hương tinh thần của Phật giáo thế giới.

Mặc dù số lượng Phật tử tại Ấn Độ hiện nay chỉ chiếm khoảng 0,7–0,8% dân số, tương đương 10–12 triệu người, nhưng ảnh hưởng xã hội và văn hóa của Phật giáo đang gia tăng. Phong trào Navayana (Tân Phật giáo), khởi xướng bởi Tiến sĩ B.R. Ambedkar, chiếm hơn 80% cộng đồng Phật tử và đóng vai trò quan trọng trong cuộc đấu tranh vì bình đẳng xã hội của người Dalit. Bên cạnh đó, Phật giáo Tây Tạng và các cộng đồng Phật giáo truyền thống tại vùng Himalaya tiếp tục tạo dấu ấn trong du lịch tâm linh và học thuật quốc tế.

Trên phương diện chính sách, Phật giáo ngày càng được tích hợp vào chiến lược sức mạnh mềm của New Delhi. Chính phủ Ấn Độ đang đầu tư mạnh vào dự án Hành trình Phật giáo (Buddhist Circuit), nâng cấp hạ tầng giao thông, xây dựng các trung tâm hành hương và thúc đẩy hợp tác văn hóa với các quốc gia châu Á. Việc đề cử Sarnath là Di sản Thế giới UNESCO và công nhận tiếng Pali là ngôn ngữ cổ điển càng củng cố vị thế của Phật giáo trong đời sống quốc gia.

Dù vẫn đối mặt với những thách thức như sự áp đảo của Ấn Độ giáo và thiếu hụt tăng sĩ bản địa chất lượng cao, quá trình phục hưng Phật giáo tại Ấn Độ đang mở ra một chương mới, góp phần khẳng định vai trò văn hóa, tinh thần và ngoại giao của quốc gia Nam Á này trong thế kỷ XXI.

Nguồn: The Indian Express & FB HT. Thích Thiện Tâm