Hội thảo khoa học quốc gia “Vương triều Trần: Tầm vóc lịch sử và giá trị thời đại" - Kỷ niệm 800 năm sáng lập (1226 - 2026)

PSO - Sáng ngày 10/01/2026, tại Khu Di sản Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội), Viện Trần Nhân Tông, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam và Hội đồng họ Trần Việt Nam phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Vương triều Trần: Tầm vóc lịch sử và giá trị thời đại" - Kỷ niệm 800 năm sáng lập (1226-2026).

Hoàng Thành Thăng Long, là nơi kết tinh quyền lực quốc gia, trí tuệ chính trị và chiều sâu văn hóa của dân tộc Việt Nam qua nhiều thế kỷ. Hội thảo khoa học quốc gia “Vương triều Trần: Tầm vóc lịch sử và giá trị thời đại”, nhân kỷ niệm 800 năm sáng lập Vương triều Trần (1226 - 2026), tại chính Hoàng Thành Thăng Long - đã hội tụ nhiều ý nghĩa: lịch sử - tâm linh - văn hóa và thời đại.

Hội thảo là hoạt động khoa học trọng điểm trong chuỗi sự kiện kỷ niệm 800 năm Vương triều Trần, nhằm tổng kết, đánh giá một cách toàn diện, hệ thống và khoa học về vai trò, vị thế và những giá trị đặc sắc của Vương triều Trần trong tiến trình lịch sử dân tộc và lịch sử khu vực.

Tham dự hội thảo, về phía GHPGVN có Hoà thượng - TS.Thích Gia Quang, Phó chủ tịch HĐTS, Trưởng Ban Thông tin Truyền thông TƯ GHPGVN; Hoà thượng - TS.Thích Thanh Điện, Phó chủ tịch HĐTS, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Hướng dẫn Phật tử TƯ GHPGVN; Hòa thượng - TS. Thích Thọ Lạc, Ủy viên Thường trực HĐTS, Trưởng Ban Văn hoá TƯ GHPGVN, Cố vấn Hội đồng họ Trần Việt Nam; Thượng tọa - TS. Thích Nhật Từ, Phó Viện trưởng Thường trực Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP.HCM, Cố vấn Hội đồng họ Trần Việt Nam; Đại đức Thích Trúc Thông Tánh, trụ trì thiền viện Trúc Lâm Hàm Rồng (tỉnh Thanh Hóa), Cố vấn Hội đồng họ Trần Việt Nam cùng các quý vị đại biểu đại diện các cơ quan nghiên cứu, các tổ chức khoa học, các dòng họ cùng về tham dự.

Tại buổi lễ Trung tướng, PGS.TS. Trần Đình Nhã - Chủ tịch Hội đồng họ Trần Việt Nam, đồng Trưởng ban Chỉ đạo Hội thảo phát biểu khai mạc và chào mừng Hội thảo.

Hội thảo khoa học hôm nay có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là dịp để ôn lại, tri ân và tôn vinh những giá trị lịch sử to lớn của Vương triều Trần, mà còn là diễn đàn khoa học để các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý cùng nhìn nhận, luận giải và làm sáng rõ những giá trị thời đại được hun đúc từ triều đại này.

Hội thảo hướng tới việc khẳng định: những giá trị về ý chí độc lập, tinh thần đại đoàn kết, tư duy quản trị quốc gia tiết kiệm và hiệu quả, đạo đức công vụ, trách nhiệm dẫn dắt của người đứng đầu và sự hòa quyện giữa sức mạnh vật chất với sức mạnh tinh thần của thời Trần vẫn còn nguyên giá trị tham chiếu trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày nay.

Đồng thời, Hội thảo cũng góp phần cung cấp luận cứ khoa học cho việc bảo tồn, phát huy các di sản lịch sử - văn hóa gắn với Vương triều Trần; phục vụ công tác giáo dục truyền thống, bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Nhân dịp này, GS.TSKH. Vũ Minh Giang, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam; PGS.TS. Nguyễn Tiến Vinh, Viện trưởng Viện Trần Nhân Tông; Trung tướng, PGS.TS. Trần Đình Nhã, Chủ tịch Hội đồng họ Trần Việt Nam tặng chứng nhận và tặng hoa vinh danh đối với 2 doanh nhân - nhà tài trợ cho hội thảo.

Đại tá, Nhà văn Phùng Văn Khai, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội là nhà tài trợ tài liệu khoa học phục vụ Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Tiến Vinh, Viện trưởng Viện Trần Nhân Tông tặng chứng nhận và tặng hoa vinh danh đối với các nhà tài trợ.

Nội dung hội thảo có 2 phiên bao gồm: Phiên chuyên đề, nghe báo cáo tham luận chuyên đề tập trung làm rõ các vấn đề cốt lõi về lịch sử, thể chế, tư tưởng, văn hóa và giá trị thời đại của Vương triều Trần.

Nội dung thứ hai là Phiên thảo luận, nhằm trao đổi, làm rõ thêm các luận điểm khoa học, mở rộng góc nhìn liên ngành và tăng cường đối thoại học thuật.

Phiên chuyên đề và phiên thảo luận do: PGS.TS. Trần Đức Cường; GS.TSKH. Vũ Minh Giang; PGS.TS. Nguyễn TiếnVinh; Trung tướng, PGS.TS. Trần Đình Nhã; GS.TS. Đinh Khắc Thuân đồng chỉ trì.

GS.TSKH. Vũ Minh Giang, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, đồng Trưởng ban Chỉ đạo Hội thảo - trình bày bài phát biểu đề dẫn, định hướng các nội dung khoa học trọng tâm của Hội thảo.

Vương triều Trần - biểu tượng của ý chí độc lập, bản lĩnh và trí tuệ Đại Việt Vương triều Trần (1226 - 1400) là một trong những triều đại tiêu biểu nhất trong lịch sử Việt Nam, ghi dấu ấn sâu đậm không chỉ bởi thời gian tồn tại gần hai thể kỳ mà quan trọng hơn bởi tầm vóc lịch sử và sức sống lâu bền của những giá trị mà triều đại này đã tạo dựng.

Hội thảo được tổ chức nhằm tạo dựng một diễn đàn khoa học nghiêm túc, nơi các nhà sử học, các nhà nghiên cứu và các nhà quản lý cùng trao đổi, luận giải một cách hệ thống về vị trí của Vương triều Trần trong tiến trình lịch sử dân tộc, đồng thời làm rõ những giá trị có khả năng đối thoại với hiện tại và tương lai của triều đại này.

Vì vậy, hội thảo sẽ góp phần cung cấp luận cứ khoa học cho việc bảo tồn, phát huy các di sản lịch sử - văn hóa gắn với Vương triều Trần; phục vụ công tác giáo dục truyền thống, bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Tại hội thảo, các nhà nghiên cứu, các học giả trong và ngoài nước tập trung thảo luận 4 lĩnh vực về Vương triều Trần như: Vương triều Trần - Diễn trình lịch sử; Cương vực, ngoại giao và chiến tranh vệ quốc; Quản trị và phát triển đất nước và Văn hóa, tư tưởng và tôn giáo. Các đại biểu đánh giá một cách toàn diện, sâu sắc nhất những đặc sắc, thành tựu và đóng góp của nhà Trần trên mọi phương diện, từ quân sự, chính trị đến kinh tế, văn hóa - xã hội, tư tưởng, tôn giáo, làm rõ vị trí, vai trò của Vương triều Trần trong tiến trình lịch sử dân tộc. Từ đó, các đại biểu nhận diện những di sản cần bảo tồn, phát huy, đúc rút những bài học kinh nghiệm quý báu để vận dụng một cách sáng tạo vào công cuộc xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới

Quan trọng hơn, Hội thảo hướng tới việc kết nối nghiên cứu lịch sử với yêu cầu phát triển đất nước hiện nay, đặt di sản Vương triều Trần trong mối liên hệ với công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ của dân tộc. Từ đó, Hội thảo góp phần cung cấp luận cứ khoa học cho hoạch định chính sách, giáo dục lịch sử, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa một cách bền vững.

Về ý nghĩa, Hội thảo không chỉ là hoạt động khoa học thuần túy, mà còn là sự kiện chính trị - văn hóa có ý nghĩa sâu sắc, thể hiện lòng tri ân đối với tiền nhân, khẳng định sức sống trường tồn của các giá trị lịch sử dân tộc, đồng thời củng cố niềm tin, khơi dậy tinh thần tự hào, tự cường và trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với tương lai đất nước.

Ban Tổ chức đã nhận được hơn 100 bài tham luận, bài nghiên cứu khoa học và lịch sử do các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, giảng viên, chuyên gia và các tác giả trong và ngoài nước gửi tới.

Số lượng lớn các tham luận, với nội dung phong phú và cách tiếp cận đa dạng, cho thấy Vương triều Trần tiếp tục là một đối tượng nghiên cứu có sức sống mạnh mẽ, không chỉ trong giới sử học mà còn trong các lĩnh vực liên ngành như văn hóa học, tôn giáo học, khoa học quản lý, quân sự học và nghiên cứu chính sách.

Đặc biệt, nhiều tham luận tập trung làm rõ những giá trị lịch sử và giá trị thời đại của Vương triều Trần, từ nghệ thuật quân sự, tư duy bảo vệ chủ quyền quốc gia, mô hình quản trị đất nước, đến di sản văn hóa - tư tưởng và vai trò của các nhân vật lịch sử kiệt xuất. Điều này cho thấy Hội thảo không chỉ dừng lại ở việc nhìn lại quá khứ, mà còn hướng tới việc đối thoại khoa học giữa lịch sử và hiện tại, giữa truyền thống và yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Phát biểu thảo luận tại hội thảo, Hoà thượng Thích Gia Quang đánh giá tổng kết giá trị của Phật giáo trong tư tưởng trị quốc an dân của các vị vua triều Trần.

Hòa thượng khẳng định việc Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử đã tạo ra một sự thống nhất về mặt tư tưởng cho cả dân tộc. Đây không chỉ là một tôn giáo mà là một hệ giá trị đạo đức, lối sống giúp định hình bản sắc văn hóa Việt Nam: độc lập, tự chủ và hòa hợp. Giá trị này đến nay vẫn còn nguyên vẹn ý nghĩa trong việc xây dựng nền tảng đạo đức xã hội và bảo vệ chủ quyền quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Trên cơ sở chọn lọc nghiêm túc, các tham luận tiêu biểu đã được trình bày, thảo luận tại Hội thảo và công bố trong kỷ yếu khoa học, góp phần làm phong phú thêm kho tàng tri thức về Vương triều Trần.

Hội thảo khoa học quốc gia “Vương triều Trần: Tầm vóc lịch sử và giá trị thời đại - Kỷ niệm 800 năm sáng lập (1226 - 2026)" được tổ chức với mục tiêu không chỉ nhìn lại một giai đoạn lịch sử đã khép lại, mà quan trọng hơn là nhận diện, luận giải và phát huy những giá trị bền vững của Vương triều Trần trong đời sống đương đại.

Thực hiện: Cẩm Vân